Nûr Âyetindeki Nûrlar

اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۜ مَثَلُ نُورِه۪ كَمِشْكٰوةٍ ف۪يهَا مِصْبَاحٌۜ اَلْمِصْبَاحُ ف۪ي زُجَاجَةٍۜ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لَا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍۙ يَكَادُ زَيْتُهَا يُض۪ٓيءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌۜ نُورٌ عَلٰى نُورٍۜ يَهْدِي اللّٰهُ لِنُورِه۪ مَنْ يَشَٓاءُۜ وَيَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ لِلنَّاسِۜ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَل۪يمٌۙ

Yukarıdaki âyet-i celîle ki Âyet-i Nûr diye meşhûrdur ve Sûre-i Nûr'a ismini vermişdir, müfessirleri terletmişdir. Pek çokları bu âyet-i celîlenin hakâikına erememiş, sırrına vâkıf olamamışdır. Bu büyük âyetin esrârını ehlullah hazerâtı keşf etmişler, onlar da bu sırların bir kısmını dile getirmişlerdir. Zîrâ esrâr-ı Kur`âniyyeyi akıl terâzisi tartamaz. Aklın idrâkine verilmemişdir bu. Ancak zevk ile anlaşılabilir. Kalbde marifeti hâsıl olur, rûhda lezzeti bulunur.

Dikkat edilirse bu âyet-i celîlede nûr kelimesi beş defa geçer. Ne var ki elfâz aynı olsa da bunların manâsı ve medlûlü aynı değildir. O yüzden basit bir tercüme ile bu âyeti anlamak mümkün olmaz. Şîmdi bu âyet-i celîlede zikredilen nûrlara denizden bir katre olarak manâ verelim :

• "اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۜ"daki nûr Cenâb-ı Hakk'ın vâcibü'l-vücûd olduğuna ve her şeyin Hakk'dan zâhir olduğuna işâretdir.
• "مَثَلُ نُورِه۪"deki nûr, tasfiye-i kalb eden insanda zâhir olan ilâhî nûra işâretdir. 
• "نُورٌ عَلٰى نُورٍۜ"daki nûr üstüne nûr ise tasfiye olan kalbin nazargâh-ı ilâhî olmasına yani tecelliyât-ı ilâhiyyeye mazhar olmasına işâretdir.
• "يَهْدِي اللّٰهُ لِنُورِه۪"deki nûr ise bu mertebeye eren kişinin Hakk'ın nûru ile halkı hidâyete götürmesine işâretdir.

Bu vesîle ile bir kere daha vurgulamak isterim ki Kur`ân-ı Kerîm basit tercümlerle anlaşılamaz. Hattâ bazen tefsîrler de kâfî gelmez. Zîrâ müfessir dediğimiz zât da bir insandır netîcede, akıl ve nakil yoluyla bilgi vermekdedir.